आसन्न महाधिवेशनबाट रास्वपाको नीति र नेतृत्व कस्तो हुनुपर्छ?
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) आफ्नो प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशनको संघारमा उभिएको छ। आगामी ७ देखि ९ गतेसम्म चितवनको भरतपुरमा आयोजना हुने महाधिवेशन केवल नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने औपचारिक प्रक्रिया मात्र होइन, पार्टीको वैचारिक दिशा, संगठनात्मक संरचना र भावी राजनीतिक यात्राको मार्गचित्र कोर्ने ऐतिहासिक अवसर पनि हो। त्यसैले यो महाधिवेशनलाई व्यक्तिको प्रतिस्पर्धाभन्दा माथि उठेर नीति, विचार र संस्थागत विकासको दृष्टिकोणबाट हेर्न आवश्यक छ।
नेपाली राजनीतिमा वैकल्पिक शक्तिका रूपमा उदाएको रास्वपाले आफूलाई परम्परागत वाम वा दक्षिणपन्थी धारमा सीमित नगरी सुशासन, पारदर्शिता, जवाफदेहिता र परिणाममुखी शासन व्यवस्थाको पक्षमा स्थापित गर्ने प्रयास गरेको छ। यही पहिचानलाई थप सुदृढ बनाउन महाधिवेशनले पार्टीको स्पष्ट वैचारिक दस्तावेज निर्माण गर्नुपर्छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, रोजगारी, आर्थिक विकास, संघीयता, सामाजिक न्याय तथा विदेश नीतिका विषयमा स्पष्ट र व्यवहारिक दृष्टिकोण सार्वजनिक गर्न सके मात्रै रास्वपा दीर्घकालीन राजनीतिक शक्तिका रूपमा स्थापित हुन सक्छ।
कुनै पनि राजनीतिक दलको स्थायित्व एक व्यक्तिको लोकप्रियताले मात्र सुनिश्चित गर्दैन। संस्थाभन्दा व्यक्ति बलियो हुने प्रवृत्तिले दललाई दीर्घकालीन रूपमा कमजोर बनाउने जोखिम रहन्छ। त्यसैले रास्वपाले नेतृत्व विकासको बहुआयामिक प्रणाली निर्माण गर्दै निर्णय प्रक्रियामा सामूहिकता, आन्तरिक लोकतन्त्र र संस्थागत अभ्यासलाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ। बलियो संस्था निर्माण गर्न सके मात्रै पार्टीले समयका चुनौतीहरू सामना गर्न सक्छ।
रास्वपाको मुख्य शक्ति युवा पुस्ताको ऊर्जा, उत्साह र परिवर्तनप्रतिको आकांक्षा हो। तर राजनीति केवल उत्साहले मात्र चल्दैन; शासन सञ्चालन, नीति निर्माण र संगठन व्यवस्थापनका लागि अनुभवको पनि उत्तिकै आवश्यकता पर्छ। त्यसैले महाधिवेशनले युवा जोश र अनुभवी मार्गदर्शनबीचको सन्तुलन कायम गर्न सक्ने नेतृत्व चयन गर्नुपर्छ। नयाँ पुस्ताको सिर्जनशीलता र अनुभवी व्यक्तित्वहरूको परिपक्वताको संयोजनले मात्र पार्टीलाई सही दिशामा अगाडि बढाउन सक्छ।
हालसम्म रास्वपाको प्रभाव लोभलाग्दो देखिए पनि राजनीतिक शक्तिका रूपमा स्थापित हुन गाउँ, कृषि क्षेत्र, श्रमिक वर्ग, महिला, दलित, जनजाति तथा पछाडि पारिएका समुदायसम्म आफ्नो पहुँच विस्तार गर्नु अपरिहार्य छ। सामाजिक सञ्जालमा लोकप्रियता हासिल गर्नु एउटा उपलब्धि हुन सक्छ तर जनतासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध निर्माण नगरी राष्ट्रिय पार्टी बन्न सम्भव हुँदैन। त्यसैले संगठन विस्तारलाई महाधिवेशनको प्रमुख प्राथमिकतामध्ये एक बनाउनुपर्छ।
रास्वपाले आफ्नो राजनीतिक पहिचान भ्रष्टाचारविरोधी अभियान र सुशासनको एजेन्डाबाट निर्माण गरेको हो। यही कारणले पार्टीभित्र नै नैतिक आचरण, आर्थिक पारदर्शिता र जवाफदेहिताका उच्च मापदण्ड लागू गर्न आवश्यक छ। आफ्ना नेता तथा कार्यकर्तामाथि उठ्ने प्रश्नहरूको निष्पक्ष र पारदर्शी ढंगले छानबिन गर्ने संस्कार विकास गर्न सके मात्र पार्टीले जनविश्वास कायम राख्न सक्छ।
आजका नागरिकहरू नाराभन्दा परिणाम चाहन्छन्। उनीहरू आरोप–प्रत्यारोपको राजनीतिबाट थाकिसकेका छन् र समस्याको व्यावहारिक समाधान खोजिरहेका छन्। त्यसैले रास्वपाले आफ्नो राजनीतिक शैलीलाई नीति, कार्यक्रम र समाधानमा केन्द्रित बनाउनुपर्छ। जनताका दैनिक समस्याहरूको समाधान गर्न सक्ने स्पष्ट कार्ययोजना प्रस्तुत गर्नु नै पार्टीको सफलताको आधार बन्न सक्छ।
अन्ततः रास्वपाको प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन नेतृत्व चयनको कार्यक्रम मात्र होइन, पार्टीको भविष्य निर्धारण गर्ने ऐतिहासिक अवसर हो। यदि महाधिवेशनले स्पष्ट नीति, संस्थागत नेतृत्व, आन्तरिक लोकतन्त्र, सुशासनप्रतिको अडान र समावेशी संगठन निर्माणको मार्ग अवलम्बन गर्न सक्यो भने रास्वपाले नेपाली राजनीतिमा दीर्घकालीन प्रभाव छोड्न सक्छ। अन्यथा, वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिप्रति जनताले राखेको आशा र अपेक्षा क्रमशः कमजोर हुँदै जाने जोखिम रहन्छ। त्यसैले यो महाधिवेशनले व्यक्तिभन्दा विचार, नाराभन्दा नीति र आकांक्षाभन्दा कार्यान्वयनलाई प्राथमिकता दिनु आजको आवश्यकता हो।
